Wiązka elektronów w monitorze CRT a promieniowanie beta

[Kulpina]

Promieniowanie beta powstaje podczas rozpadu beta, jest strumieniem elektronów lub pozytonów poruszających się z prędkością zbliżoną do prędkości światła.

Natomiast w kineskopie CRT występuje wiązka elektronów emitowanych przez działo elektronowe.

Czy i dlaczego kineskopy CRT nie są tak szkodliwe jak promieniowanie Beta?

[Guzer]

Raczej nie są tak szkodliwe. Po pierwsze energia takich elektronów jest znacznie mniejsza niż w promieniowaniu beta. Poza tym to zdecydowana większość (ponad 99%) tych elektronów zatrzymuje się na luminoforze, który znajduje się po wewnętrznej stronie ekranu, i właśnie dzięki temu kineskop robi to, co ma robić, czyli "świeci" A te nieliczne, którym uda się przedostać przez nie najcieńszą warstwę szkła, nie przelecą w powietrzu więcej niż kilka milimetrów.

[Alek]

Nie należy mylić promieniowania β (energie elektronów rzędu ułamka MeV) z promieniowaniem rentgenowskim z kineskopu.
W kineskopach następuje emisja promieniowania rentgenowskiego, wskutek hamowania elektronów. Promieniowanie to jest jednak znacznie osłabiane przez szkło kineskopu (ołowiowe). Przy niezbyt dużych napięciach (w porównaniu do lamp rentgenowskich) w kineskopie (do 25kV) promieniowanie to jest "miękkie" i jest łatwo zatrzymywane przez w/w szkło.

[Kulpina]

Czyli promieniowanie wydostaje sie z kineskopu na kilka milimetrów i wogle nie ma żadnego jakiegokolwiek wpływu?

[Alek]

To nie tak.
W kineskopie powstaje w jednostce czasu jakaś liczba kwantów promieniowania rentgenowskiego. Z tego szkło zatrzymuje np. 99,99% z nich. Reszta przechodzi i odległość, jaką mogą one pokonywać w powietrzu jest znaczna. Nie podam dokładnej odległości, ale z całą pewnością będą to metry.

[elemaniac]

A te nieliczne, którym uda się przedostać przez nie najcieńszą warstwę szkła, nie przelecą w powietrzu więcej niż kilka milimetrów.

Jeżeli przytulisz się do kineskopu zostaniesz napromieniowany? (Żartowałem )
Słyszałem, że promieniowanie rentgenowskie wydostaje się z tyłu CRT w większych ilościach - jeśli postoję sobie za monitorem mam szansę na zrobienie np. nieoczekiwanego prześwietlenia klatki piersiowej ?

[c4r0]

Moje mierniki wykazują zupełny brak wzrostu promieniowania wokół kineskopu. Ekspertem nie jestem ale myślę że na wydostanie się pędzących elektronów z kineskopu nie ma szans. Natomiast jeśli chodzi o promieniowanie X, to w starych telewizorach podobno rzeczywiście coś takiego miało miejsce ale chyba już od dawna telewizory są robione tak, że szkło kineskopu zatrzymuje całe promieniowanie.

Kulpina, nie pisz "kineskop CRT" bo "kineskop" = "CRT" (cathode ray tube).

Mam jeszcze przy okazji pytanie do Alka - z czego są robione obudowy rurek geigera (chodzi mi konkretnie o SBM20)? Jest to chyba jakiś metal a promieniowanie beta przełazi bez problemu...

[Guzer]

Racja, zapomniałem o promieniowaniu rentgenowskim. Ale nie sądzę, żeby jego ilość była znacząca i wykrywalna powszechnie dostępnymi urządzeniami, zwłaszcza w nowszych kineskopach, bo praktycznie wszystkie elektrony wyhamowują zamieniając swoją energię na światło widzialne (możliwe, że także - w niewielkim stopniu - bliska podczerwień/nadfiolet). W końcu taki jest cel całego tego urządzenia.

[Alek]

Zawsze, kiedy silnie rozpędzone elektrony zostają wyhamowane następuje emisja promieniowania rentgenowskiego. Nie mają tu nic do rzeczy nie wiadomo jak dobre luminofory; taka emisja zachodzi z wydajnością rzędu 0,1-1%.
Z natury promieniowania X wynika, że nie da się go całkowicie zatrzymać, tak jak i promieniowania gamma. Możemy mówić tylko o pochłanianiu tego promieniowania w zadowalającym stopniu.
Przykładowo, jeśli np. 1 mm warstwa ołowiu tłumiłaby promieniowanie dwukroć, to 2 mm warstwa będzie tłumić czterokroć, 4 mm ośmiokroć itd. Tak dobiera się materiał i jego grubość, by pochłanianie zachodziło w na tyle silnie, by były spełnione aktualne normy.
Licznik Geigera może nic nie wskazać z dwóch przyczyn:
1)bardzo dobre pochłanianie promieniowania przez obudowę kineskopu
2)zbyt mała energia kwantów X by wywołać pracę licznika

Liczniki SBM20 mają obudowę wykonaną z cienkościennego mosiądzu.

[elemaniac]

c4r0, to ja czytałem, że w rubinie jedna lampa (nie pamiętam jaka) była podłączona do HV

[c4r0]

Z natury promieniowania X wynika, że nie da się go całkowicie zatrzymać, tak jak i promieniowania gamma. Możemy mówić tylko o pochłanianiu tego promieniowania w zadowalającym stopniu.

O ile dobrze rozumuję, jeśli przyjmie się korpuskularną naturę promieniowania X to można je stłumić całkowicie. Jednak tak dalece teoretyczne rozważania nie mają chyba sensu w tym temacie

Liczniki SBM20 mają obudowę wykonaną z cienkościennego mosiądzu.

Dzięki

c4r0, to ja czytałem, że w rubinie jedna lampa (nie pamiętam jaka) była podłączona do HV

W starych lampowych telewizorach w roli prostownika wysokiego napięcia była stosowana specjalna lampowa dioda, jak np. EY-86 lub 3C22S. Taka lampka zaizolowana i podłączona do odpowiednio wysokiego napięcia (wyższego niż w TV) emituje promieniowanie X w stosunkowo dużym stopniu.

BTW ktoś kiedyś napisał na forum 4hv.org, że to nie elektrony powodują świecenie luminoforu tylko właśnie promieniowanie X. Czyli że elektron zderzając się z wewnętrzną powierzchnią kineskopu powoduje wytworzenie kwantu promieniowania, które od razu zostaje pochłonięte przez luminofor i zamienione na światło widzialne. Nie wiem ile w tym prawdy, ale jeśli tak jest to fakt ciekawy

[Alek]

Tyle tylko, że promieniowanie X ma też i swoją falową stronę...

Luminofory mogą świecic pod wpływem promieniowania X, ale w kineskopie nie ma to znaczenia. Można przyjąc, że pobudzenie to jest stricte elektronowe.
Wystarczy zresztą porównac o tym, co mówiłem wcześniej o sprawności lampy rentgenowskiej lub rozpatrzy działanie wskaźnika VFD, w którym nie ma szans na wytworzenie promieniowania X.