No dobra to zaczniemy od układu z jednym tranzystorem (Q1).
Kiedy wciskasz przycisk S1, w tym krótkim czasie kondensator C1 ładuje się do napięcia baterii, czyli na schemacie 12V. Zaraz po tym, jak zwolnisz S1, kondensator zaczyna się rozładowywać przez rezystory R2 i złącze Baza-Emiter tranzystora Q1. Póki napięcie na kondensatorze znacznie przekracza 0,6V, przez bazę tranzystora płynie prąd. Jeżeli przez złącze Baza-Emiter tranzystora płynie jakiś tam mały prąd, to przez złącze Kolektor-Emiter może płynąć dość duży prąd - ale nie musi. Tak więc dopóki przez bazę płynie prąd, diody podłączone do kolektora świecą, bo przez nie też płynie prąd. W chwili, kiedy napięcie na kondensatorze spada poniżej 0,6V, przez złącze Baza-Emiter prąd nie płynie, przez kolektor też nie płynie, i diody nie świecą. Takie zachowanie tranzystora wynika stąd, że złącze B-E zachowuje się jak dioda.
Kiedy przed diodę płynie prąd - na jej końcówkach jest napięcie ok. 0,6-0,7V. Kiedy nie płynie, napięcia nie ma. I odwrotnie, kiedy jest napięcie większe od 0,6-0,7V, prąd płynie, a gdy napięcie jest mniejsze, to prąd nie płynie.
Układ ma jeszcze jedną właściwość, z której wynika twoje pytanie i ewentualne problemy. Tranzystory bipolarne BJT mają taki parametr jak wzmocnienie prądowe, które może wynosić od 10 nawet do 600-700. Przyjmijmy, że u nas wynosi on 100. Jest więc warunek - jeżeli diody mają świecić, prąd, który przez nie przepływa, musi wynosić ok. 30-80mA dla 4 łańcuchów diod (jak na schemacie, dla jednej diody lub jednego łańcucha tylko 10-20mA). Z właściwości tranzystora wynika, że dla takiego prądu diod, a więc prądu przepływającego przez złącze Kolektor-Emiter tranzystora, przez złącze Baza-Emiter musi płynąć prąd 0,3-0,8mA (przyjęliśmy wzmocnienie prądowe równe 100). Dlatego w praktyce diody przestają świecić nie wtedy, kiedy napięcie na kondensatorze spadnie poniżej 0,6V, a wtedy, gdy prąd przepływający przez złącze Baza-Emiter (inaczej mówiąc "wpływający" do bazy, albo po prostu prąd bazy) spadnie poniżej 0,3mA, czyli trochę wcześniej (napięcie kondensatora musi wynosić 0,6V + napięcie umożliwiające przepływ prądu 0,3mA przez rezystory R2). Oczywiście diody nie przestają świecić nagle, ale dla prądu 30mA świecą już słabo. Jeżeli podłączysz więcej diód - będą świecić krócej, bo wymagany prąd jest większy i napięcie kondensatora musi być większe dla utrzymania wystarczającego prądu bazy.
Podsumowując:
- więcej diód, krócej świecą, bo kondensator musi podtrzymać większy prąd. Mniej diód - świecą dłużej. Czas świecenia zależy od prądu pobieranego przez diody.
- większy kondensator - diody dłużej świecą, bo przy tym samym prądzie rozładowania, na kondensatorze o większej pojemności wolniej spada napięcie.
- większy rezystor szeregowy z bazą (tutaj R2) - kondensator rozładowuje się wolniej, ale za duży rezystor ogranicza prąd bazy, i diody mogą nie świecić z pełną jasnością. Zbyt mały rezystor powoduje, że kondensator musi być większy, co nie jest opłacalne.
Kiedy miałeś podłączoną spaloną diodę, to prąd, który przez nią płynął był większy, dlatego czas świecenia był krótszy.
Układ darlingtona ma tą zaletę, że kondensator może być mniejszy, niestety na tranzystorach jest spadek ok. 1V - więc dla baterii 9V dla diód zostaje tylko 8V. Mój ostatni układ z tranzystorami NPN i PNP nie ma tej wady, i jest najlepszy z wszystkich tutejszych układów do twojego zastosowania (tak mi się wydaje). Działa podobnie, ale na prądy przepływające przez drugi tranzystor PNP trzeba patrzeć "do góry nogami"
.
Powiem jeszcze o układzie z tranzystorem MOSFET, który charakteryzuje się tym, że przez bramkę tranzystora (odpowiednik bazy) nie płynie prąd. Prąd płynący przez diody zależy od napięcia, a nie prądu na bramce. Dlatego kondensator może mieć nawet mniej niż 1uF, a rezystor wtedy musi być bardzo duży. Nie można przesadzać, bo trudniej kupić rezystor większy niż 10MΩ, a układ byłby wtedy wrażliwy na dotykanie (rezystancja skóry jest rzędu 100kΩ). Idąc dalej, wykorzystując tranzystor MOSFET, można zrobić układ dotykowy - dotknięcie jednego styku zapalałoby diody, a dotknięcie drugiego gasiłoby je. Tyle na dzisiaj bo musze iść do szkoły
. W razie niejasności pytaj, nie wiem czy mój opis nie jest za bardzo zaplątany.
. Nie sprawdzałem potem czy jest. Nic nie piszesz jaki dajesz kondensator. Wymyśliłem inny schemat, na dwóch tranzystorach. Nie ma wady w postaci spadku napięcia na tranzystorach. Tylko pewnie będziesz musiał kupić tranzystor. Typy są na schemacie ale będą działały każde, byle się polaryzacja zgadzała.